آیا قراردادها الزامآورند؟
وقتی دو یا چند نفر با هم، قراردادی را که به شکل صحیح و قانونی تنظیم شده است، امضا میکنند، یعنی به توافقی رسیدهاند که از نظر قانونی معتبر بوده و برای آنها تعهد ایجاد میکند. به این تعهدات، تعهدات قراردادی میگویند. به زبان ساده تر هر کسی که قراردادی را امضا میکند، موظف است تعهداتی را که پذیرفته انجام دهند چرا که قانون نیز آنها را الزام آور میداند.
این نوشته را از دست ندهید: شرایط اساسی تحقق قرارداد
قانون در این باره چه میگوید؟
- ماده 10 قانون مدنی به صراحت اعلام کردهاست:
«قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد کردهاند، در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد، نافذ است.»
بنابراین مطابق با ماده بالا، اگر قرارداد شما خلاف قانون نباشد (مثلاً موضوع غیرقانونی نداشته باشد) الزامآور است و باید اجرا شود.
- ماده 219 قانون مدنی نیز بیان کردهاست:
«عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشد، بین متعاملین و قائممقام آنها لازمالاتباع است مگر اینکه به رضای طرفین اقاله یا به علت قانونی فسخ شود.»
این ماده نیز مانند ماده 10 قانون مدنی، بر لازم الاجرا بودن قرارداد تاکید میکند، مگر اینکه طرفین با رضایت یکدیگر آن را بر هم بزنند (اقاله) یا دلیلی قانونی برای فسخ وجود داشته باشد.
این نوشته را از دست ندهید: چرا افراد در قرارداد به تعهدات خود عمل نمیکنند.
نقش عرف و قانون در تعهدات قراردادی
بر اساس ماده ۲۲۰ قانون مدنی، تعهدات محدود به آنچه در متن قرارداد نوشته شده نیست. بلکه:
«عقود نه فقط متعاملین را به اجرای چیزی که در آن تصریح شده است ملزم مینماید بلکه متعاملین به کلیه نتایجی هم که به موجب عرف و عادت یا به موجب قانون از عقد حاصل میشود ملزم میباشند.»
برای مثال، اگر در قرارداد اجاره گفته نشده باشد که مستأجر باید مراقب ملک باشد، باز هم طبق عرف و قانون، او موظف است از ملک حفاظت کند. بنابراین قراردادها علاوه بر مفاد صریحشان، اثرات قانونی و عرفی هم دارند که برای طرفین الزامآور است.
اگر یکی از طرفین به تعهداتش عمل نکند چه میشود؟
در این صورت، طرف دیگر میتواند با استناد به قرارداد فیمابین، الزام اجرای قرارداد را از دادگاه بخواهد. یعنی شما میتوانید با ارائه قرارداد و مدارک، از دادگاه بخواهید که طرف مقابل را ملزم به انجام کاری کند که در قرارداد بر عهده گرفته است.
به طور مثال اگر کسی طبق قرارداد، موظف بوده ملک خود را به شما منتقل کند ولی از این کار سر باز میزند، شما میتوانید با طرح دعوای الزام به تنظیم سند رسمی، او را مجبور به انجام تعهد کنید.( البته به شرط آنکه تعهدات خود را انجام داده باشید.)
همچنین اگر انجام تعهد ممکن نباشد یا طرف مقابل همچنان از اجرای آن خودداری کند، شما میتوانید بر اساس ماده 221 قانون مدنی درخواست خسارت ناشی از عدم انجام تعهد بدهید:
ماده 221 قانون مدنی: «اگر کسی تعهد به انجام کاری کند، در صورت تخلف، مسئول جبران خسارت طرف مقابل خواهد بود، مگر اینکه ثابت کند عدم انجام تعهد به دلیل خارج از اراده او بوده است.»
این نوشته را از دست ندهید: تضمینات قراردادی
جمع بندی
هر قراردادی تعهدآور است، مشروط بر اینکه مطابق قانون تنظیم شده باشد. بنابراین، امضای قرارداد به معنای قبول مسئولیت است و در صورت تخلف، امکان پیگیری قانونی وجود دارد. قبل از امضای هر قراردادی، حتماً مفاد آن را با دقت بخوانید یا با مشاور حقوقی مشورت کنید.
